U bent hier:Home DNA‑databank DNA‑thema's Oude en koude Zaken
Oude en koude zaken (old and cold cases)
Wanneer DNA-onderzoek ter sprake komt in de media vallen vaak de termen oude zaken en koude zaken, of in het Engels ‘old cases’ en ‘cold cases’. Het is niet altijd duidelijk wat met deze termen wordt bedoeld en wat het verschil is tussen beide typen zaken.
Oude zaken
Met de term 'oude zaken' (old cases) worden die zaken bedoeld waaraan het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) biologisch onderzoek heeft verricht in de periode (1984-1998) dat DNA-onderzoek als forensische methode nog niet beschikbaar was of nog maar sporadisch werd toegepast. In deze periode werd aan biologisch sporenmateriaal onder andere bloedgroepen- en enzymenonderzoek uitgevoerd. Van veel van deze oude zaken is nog biologisch sporenmateriaal aanwezig bij het NFI. Hieraan zou het NFI alsnog DNA-onderzoek kunnen verrichten als de zaak nog niet is opgelost en DNA-onderzoek kan leiden tot nieuw of aanvullend bewijsmateriaal. De enige instantie die kan beoordelen of DNA-onderzoek aan het nog bij het NFI aanwezige biologische sporenmateriaal zinvol is, is het Openbaar Ministerie (OM) dat de zaak toentertijd heeft behandeld.
In het project ‘Oude zaken’ heeft het NFI geïnventariseerd voor welke oude zaken uit de periode 1984-1998 nog bruikbaar biologisch sporenmateriaal aanwezig is. Het onderzoeken van nog oudere zaken had geen zin omdat die inmiddels verjaard waren. Aan de hand van deze inventarisatie is vervolgens door het OM bekeken of deze zaken ooit zijn opgelost en zo niet of DNA-onderzoek alsnog zinvol zou kunnen zijn. Als dit het geval was dan heeft het OM aan het NFI een opdracht voor DNA-onderzoek gegeven.
De inventarisatie bij het NFI heeft ruim 46.000 sporen uit circa 11.000 zaken opgeleverd. Deze zaken zijn aan de verschillende arrondissementen van het OM ter beoordeling aangeboden. Op basis hiervan heeft het OM een aantal DNA-onderzoeksopdrachten aan het NFI gegeven.
Het project ‘Oude zaken’ maakte deel uit van een landelijk project voor de uitbreiding van DNA-onderzoek in strafzaken. Het project heeft ongeveer 2 jaar in beslag genomen en werd geleid door een officier van justitie die door het College van Procureurs-Generaal beschikbaar was gesteld.
Een voorbeeld van een oude zaak waarbij DNA-onderzoek tot aanvullende resultaten heeft geleid, is de identificatie van een stoffelijk overschot van een in Nederland vermiste vrouw die in 2000 in België ongeïdentificeerd begraven was. Een ander voorbeeld is de zogenaamde Zaanse Paskamermoord uit 1984 waarbij DNA-onderzoek een inmiddels overleden persoon als zeer waarschijnlijke dader heeft aangewezen, in plaats van de oorspronkelijk veroordeelde maar in hoger beroep vrijgesproken, verdachte.
Koude zaken
De term koude zaak (cold case) wordt gebruikt als de politie en/of het OM een zaak heropent die al was afgesloten omdat er onvoldoende mogelijkheden waren om tot de oplossing van die zaak te komen. Er kunnen diverse redenen voor zo’n heropening zijn:
Er zijn nieuwe gegevens beschikbaar gekomen.
Het kan zijn dat politie en/of OM een nieuw team opnieuw naar alle beschikbare gegevens wil laten kijken (second opinion) om na te gaan of dat tot nieuwe inzichten leidt.
Er zijn nieuwe onderzoekstechnieken beschikbaar gekomen waardoor nu wel (of meer) bewijsmateriaal kan worden verkregen.
Bij een koude zaak hoeft DNA-onderzoek niet per se een rol te spelen. Het kan wel. De laatste jaren kan namelijk met steeds minder celmateriaal een goed DNA-profiel worden verkregen. Opgeslagen biologisch sporenmateriaal uit het verleden waarmee toentertijd geen resultaten verkregen konden worden, kan nu alsnog een DNA-profiel opleveren dat kan bijdragen aan de ‘waarheidsvinding’.
Voorbeelden van koude zaken waarbij DNA-onderzoek een belangrijke rol heeft gespeeld bij het vinden van een (inmiddels veroordeelde) verdachte, zijn de moorden op Anne de Ruyter de Wildt in 1997 en Annet van Reen in 1994.
Relatie tussen oude en koude zaken
De termen oude en koude zaken geven het traject aan langs welke weg een zaak wordt opgestart. Oude zaken worden opnieuw onderzocht op basis van bij het NFI aanwezig sporenmateriaal plus een evaluatie van het OM. Koude zaken worden heropend op initiatief van de politie en/of het OM. De aanduidingen oude of koude zaak zijn niet absoluut. Een oude zaak kan een koude zaak worden en een koude zaak kan een oude zaak blijken te zijn die ook al in het gemeenschappelijke NFI-OM-project was ingepland.
