Een archeoloog is een wetenschapper die het verleden probeert te reconstrueren aan de hand van materiële overblijfselen, zoals botten. Een forensisch archeoloog doet dit, na het volgen van een speciale opleiding, bij een gerechtelijk onderzoek. Hij is nauw betrokken bij het opgraven van en zoeken naar gefragmenteerde of begraven lichamen en het dateren van botmateriaal. Forensisch archeologen van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) doen archeologisch onderzoek in strafzaken.

Een voorbeeld: onderzoek naar een begraven lichaam

Een man heeft bekend dat hij zijn vrouw om het leven heeft gebracht en dat hij haar heeft begraven in een bos. De politie stelt een onderzoek in. De forensisch archeoloog adviseert en ondersteunt de politie bij het zoeken naar het begraven lichaam op een aantal door de politie aangewezen plekken. Nadat het lichaam is gevonden, adviseert hij de politie bij het opgraven ervan.

• Waar ligt het stoffelijk overschot begraven?
• Hoe lang geleden is het stoffelijk overschot daar begraven?
• Welke natuurlijke (‘tafonomische’) processen zijn (mede)verantwoordelijk voor de aangetroffen fragmentatie van het stoffelijk overschot?

De forensisch archeoloog:

• doet voorbereidend bureauonderzoek aan de hand van luchtfoto’s, kaarten en (archeologische) databanken, door middel van een geografisch informatiesysteem (GIS)
• verricht veldonderzoek op locatie naar afwijkingen in de bodemopbouw (zoals grondverkleuringen, -verzakkingen en –verstoringen), de waterhuishouding en de vegetatie, die kunnen wijzen op bijvoorbeeld een begraven lichaam
• documenteert met een landmeetkundig instrument waar de gevonden sporen zich bevinden (de ruimtelijke spreiding)

• Aan de hand van de gevonden bodemverstoring kan de forensisch archeoloog nagaan of op een bepaalde plek een lichaam begraven is.
• De forensisch archeoloog kan een aangetroffen skeletelement dateren (bijvoorbeeld: het gevonden skeletdeel is uit de periode 1920 - 1960).
• De forensisch archeoloog kan een verklaring geven voor de ruimtelijke spreiding van bijvoorbeeld boven de grond aangetroffen verbrande menselijke resten.