Drugsonderzoekers van het NFI analyseren zowel bekende drugs als designerdrugs (nieuwe psychoactieve stoffen) en geneesmiddelen. Daarnaast onderzoeken ze ook drugsgerelateerde stoffen, zoals versnijdingsmiddelen, grondstoffen en oplosmiddelen. Soms is er sprake van een illegaal drugslaboratorium. In andere zaken gaat het om drogering of een overlijden, waarbij de politie mogelijke drugs heeft aangetroffen bij een slachtoffer. Het onderzoeksgebied richt zich uitsluitend op aangetroffen materialen. Analyse van stoffen in het lichaam valt onder Toxicologie.

Met chemische analyses stellen drugsonderzoekers vast welke stoffen aanwezig zijn. Dankzij NFiDENT kan de politie veelvoorkomende drugs vaak zelf snel identificeren. Zo kan het NFI zich richten op complexere vragen, zoals:

• Hoeveel zuivere stof is aanwezig, bijvoorbeeld in een pil of voorwerp?
• Wijzen aangetroffen stoffen op de productie van een specifieke drug?
• Komen drugs van verschillende personen of locaties met elkaar overeen?
• Zijn er sporen van drugs aanwezig op kleding of voorwerpen?

Na een anonieme tip valt de politie een schuur bij een boerderij binnen. Er zijn drie personen aanwezig en er staan ketels en grote hoeveelheden chemicaliën. Diezelfde dag doorzoekt de politie ook een garagebox van een verdachte. Hier vinden ze een tabletteermachine en 100.000 pillen. Monsters van de aangetroffen stoffen en materialen gaan naar het NFI voor onderzoek.

• Welke stoffen zijn aangetroffen en zijn deze verboden volgens de wet?
• Is er sprake van productie van drugs, en zo ja: welke drugs en in welke hoeveelheid?
• Zijn de pillen gemaakt met stoffen uit de schuur?
• Is de aangetroffen tabletteermachine gebruikt bij de productie van deze pillen?

In het laboratorium voeren onderzoekers eerst snelle tests uit om een indruk te krijgen van de aanwezige stoffen. Daarna gebruiken ze verschillende chemische analysetechnieken om de stoffen precies te identificeren. 

Bij de analyse van de pillen kijken de onderzoekers niet alleen naar de werkzame stof, maar ook naar versnijdingsmiddelen, hulpstoffen en verontreinigingen. De samenstelling vormt een ‘chemische vingerafdruk’ die ze kunnen vergelijken met die van andere monsters, zoals poeder uit de schuur of resten uit de tabletteermachine.

Ook de tabletteertempel van de machine wordt onderzocht. Dit doen onderzoekers van team Kras-, indruk- en vormsporen (KIV).  Kleine krasjes en oneffenheden kunnen tijdens het persen zijn overgedragen op de pillen. Met een microscoop kunnen onderzoekers deze sporen met elkaar vergelijken.

Uit het onderzoek blijkt dat in de schuur MDMA is geproduceerd. Naast een grote hoeveelheid grondstof is ook productieafval aangetroffen. Een drugsdeskundige berekent dat er waarschijnlijk minimaal 170 kilo zuivere MDMA is gemaakt. Op basis van het gemiddelde gehalte MDMA in een pil zouden hiermee meer dan 1 miljoen pillen gemaakt kunnen worden.

Vergelijkend onderzoek laat zien dat de pillen in de garagebox zijn gemaakt met MDMA uit de schuur. Ook komen sporen op de tabletteerstempel overeen met afdrukken op de pillen, wat aangeeft dat de tabletteermachine is gebruikt voor de productie van deze partij.